Bezpieczeństwo na wycieczce szkolnej – o czym musi pamiętać nauczyciel?

Jak zaplanować bezpieczną wycieczkę szkolną?

Planując trasę edukacyjną lub rekreacyjną, trzeba dopasować ją do wieku, możliwości fizycznych oraz dojrzałości emocjonalnej uczniów. Zbyt intensywny program szybko wywołuje zmęczenie, a to wpływa na koncentrację dzieci i młodzieży. Nawet jeśli w planach są uwielbiane przez młodzież ogromne parki rozrywki, np. wycieczka szkolna do Energylandii, wyjazd musi być szczegółowo przemyślany pod kątem logistyki przemieszczania się dużych grup w gęstym tłumie.

Zaleca się weryfikację dostępności miejsc, regulaminów odwiedzanych obiektów oraz potencjalnych zagrożeń na trasie. Dobra organizacja czasu eliminuje przestoje, podczas których uczniowie najczęściej poddają się nudzie, co nierzadko prowadzi do niebezpiecznych pomysłów.

Wycieczka musi być dopięta również pod względem formalnym

Przed wyruszeniem w drogę niezbędne jest dopełnienie wymogów formalnych. Prawidłowo wypełniona, kompletna i zatwierdzona przez dyrektora szkoły karta wycieczki to podstawowy dokument legalizujący każdy wyjazd. W ramach przygotowań trzeba zadbać o następujące elementy:

• zgody rodziców, czyli zebranie podpisów opiekunów prawnych pod zgodami na udział ucznia w wyjeździe oraz na ewentualne leczenie w nagłych wypadkach;

• wywiad zdrowotny, który polega m.in. na zebraniu udokumentowanych informacji o alergiach, przewlekłych chorobach, stale przyjmowanych lekach czy specjalnych potrzebach żywieniowych uczestników;

• zapoznanie każdego ucznia z regulaminem wycieczki.

Odciążenie z biurokracji na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa

Zarządzanie budżetem, weryfikacja wpłat, negocjacje z hotelami i ustalanie harmonogramów pochłaniają dziesiątki godzin. Ten czas można by przeznaczyć na lepsze przygotowanie merytoryczne i dokładniejsze opracowanie procedur bezpieczeństwa. Optymalnym rozwiązaniem staje się przekazanie najbardziej uciążliwych spraw administracyjno-logistycznych partnerom, którzy są o wiele bardziej doświadczeni w tej dziedzinie.

Wykorzystywany w takich sytuacjach Wycieczkomat przejmuje wiele procesów formalnych. Zaawansowany system sprawnie obsługuje zapisy, płatności, wszelkie rezerwacje, a także zmiany na listach uczestników czy ewentualne rezygnacje. Ponadto koordynuje rozdzielanie diet, konfigurację pokoi, organizację transportu, noclegów oraz przewodników miejskich. W efekcie wychowawcy otrzymują na tacy bardzo szczegółowy plan wyjazdu.

Należy jednak stanowczo podkreślić jedną kwestię: przeniesienie obowiązków administracyjnych i technicznych nie zdejmuje z kadry odpowiedzialności za podopiecznych. Opieka nad uczniami oraz rzetelne wykonywanie ustawowych obowiązków nauczyciela, kierownika wycieczki i szkolnych opiekunów zawsze pozostają wyłączną domeną pedagogów. Dzięki automatyzacji logistyki mogą oni jednak skupić się na nadzorze nad grupą.

Zasady zachowania i komunikacja z uczestnikami wycieczki

Jasny przekaz informacji to kolejny aspekt bezpiecznego wyjazdu. Zarówno uczniowie, jak i ich rodzice muszą dokładnie znać zasady obowiązujące podczas wycieczki. Wskazane jest zorganizowanie spotkania informacyjnego na kilka tygodni przed terminem wyjazdu.

Podczas odprawy z samymi uczniami trzeba poruszyć najważniejsze kwestie dotyczące dyscypliny:

• zasada poruszania się w grupie, co może oznaczać wprowadzenie bezwzględnego zakazu oddalania się od grupy bez wyraźnej zgody nauczyciela;

• procedury na czas wolny i dokładne określenie granic obszaru, po którym można się poruszać, oraz wyznaczenie konkretnego punktu i czasu zbiórki;

• system partnerski, np. skuteczną praktyką jest łączenie uczniów w dwu- lub trzyosobowe zespoły, które mają za zadanie wzajemnie pilnować swojej obecności;

• każdy uczeń, bez względu na wiek, powinien dysponować numerem telefonu do kierownika wycieczki lub swojego bezpośredniego opiekuna.

Zwiedzanie zatłoczonych miejsc turystycznych, udział w dużych wydarzeniach lub poruszanie się komunikacją miejską wymaga wdrożenia podwyższonych środków ostrożności. Częste przeliczanie grupy powinno wejść w krew każdemu opiekunowi. Wykonuje się je po wyjściu z autokaru, po opuszczeniu zwiedzanego obiektu, a także po każdym dłuższym postoju.

Transport i zakwaterowanie to newralgiczne punkty wyjazdu

Podróż i czas spędzany w miejscu noclegowym to momenty, w których statystycznie najczęściej dochodzi do incydentów. Zapewnienie bezpieczeństwa w tych obszarach również wymaga odpowiednich procedur.

W przypadku transportu autokarowego żelazną zasadą jest wezwanie patrolu policji w celu sprawdzenia stanu technicznego pojazdu oraz trzeźwości kierowcy jeszcze przed wejściem uczniów na pokład. Umówienie takiej kontroli powinno odbyć się z przynajmniej kilkudniowym wyprzedzeniem. W trakcie samej jazdy konieczne jest rygorystyczne egzekwowanie obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa przez wszystkich pasażerów oraz dbanie o to, by nikt nie spacerował po pokładzie jadącego autokaru.

Z kolei po dotarciu do miejsca zakwaterowania, pierwszym krokiem kadry pedagogicznej powinno być:

• sprawdzenie zabezpieczeń w pokojach uczniów (okna, balkony, gniazdka elektryczne w przypadku młodszych dzieci);

• lokalizacja dróg ewakuacyjnych oraz gaśnic na korytarzach;

• zapoznanie uczniów z regulaminem hotelu lub pensjonatu, w tym z godzinami ciszy nocnej;

• wprowadzenie zakazu samodzielnego opuszczania obiektu po zakwaterowaniu.

Ubezpieczenie uczestników i wsparcie w nagłych wypadkach

Nawet przy najbardziej skrupulatnym planowaniu i zachowaniu najwyższych środków ostrożności nie da się całkowicie wyeliminować zdarzeń losowych. Dlatego tak ważna jest odpowiednio dobrana ochrona ubezpieczeniowa oraz znajomość procedur ratunkowych. Istotne, aby wszyscy biorący udział w wyjeździe dysponowali solidną polisą. Gdy procesem organizacyjnym zajmuje się wspomniany wcześniej system Wycieczkomat, uczestnicy są rutynowo objęci niezbędnym pakietem ubezpieczeń (OC, NNW), który znacząco przewyższa standardy rynkowe.

Ważnym, choć rzadko spotykanym na rynku elementem wliczonym w cenę wyjazdu, jest ubezpieczenie kosztów rezygnacji, realizowane zgodnie z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia (OWU) PZU. Suma ubezpieczenia odpowiada pełnej wartości dokonanych wpłat, co stanowi wsparcie finansowe dla rodziców w sytuacji zmuszającej do anulowania udziału ucznia.

Z kolei przy wycieczkach zagranicznych polisa obejmuje również koszty leczenia (KL) i assistance z sumą ubezpieczenia wynoszącą 500 000 zł (podczas gdy rynkowy standard to często około 20 000 euro, czyli nieco ponad 80 000 zł). Istotnym aspektem tego rozszerzenia jest fakt, że pokrywa ono także koszty medyczne związane z nagłym zaostrzeniem chorób przewlekłych u uczestników.