20 stypendiów marszałka woj. śląskiego na 2026: od historii Gliwic po muzykę i performans

Od mikrohistorii górnośląskich podwórek po fortepianowe sonaty Beethovena – w 2026 roku wsparcie z programu stypendialnego marszałka trafi do twórców, którzy dopiero budują swoje nowe dzieła. Marszałek województwa śląskiego przyznał stypendia w dziedzinie kultury łącznie 20 osobom, a wybór poprzedziła ocena projektów przez komisję ekspercką.

Stypendia są przyznawane przez marszałka województwa śląskiego na podstawie rekomendacji komisji powołanej przez zarząd województwa. W założeniu nie chodzi o uhonorowanie dotychczasowego dorobku, ale o zapewnienie warunków do pracy nad konkretnym przedsięwzięciem – artystycznym lub badawczym – związanym z kulturą i dziedzictwem regionu.

Stypendia nie są nagrodą za dotychczasowe osiągnięcia, lecz narzędziem umożliwiającym realizację nowych dzieł.

przedstawiciele samorządu

Program działa od 2002 roku i ma już ponad 500 stypendystów

Mechanizm wsparcia funkcjonuje w regionie od 2002 roku. Jak wynika z danych programu, od początku jego istnienia pomoc otrzymało już ponad 500 osób, co stawia go w gronie najdłużej prowadzonych w województwie śląskim narzędzi finansowania indywidualnej twórczości.

Co ważne, system jest co roku modyfikowany: zmieniać się mogą liczba dostępnych miejsc, wysokość świadczeń i czas trwania stypendium. Dzięki temu program ma odpowiadać na aktualne potrzeby środowisk artystycznych oraz badaczy zajmujących się dziedzictwem regionu.

Zakres możliwych działań jest szeroki. Stypendia wspierają m.in. prace nad:

• książkami i projektami badawczymi dotyczącymi regionu,
• scenariuszami filmowymi i projektami audiowizualnymi,
• muzyką, wystawami oraz działaniami performatywnymi.

Od historii Górnego Śląska po współczesne tematy społeczne

Tegoroczna – obejmująca 2026 rok – lista stypendystów pokazuje, że komisja i samorząd stawiają zarówno na wątki historyczne, jak i na formy współczesne. Część wybranych inicjatyw skupia się na przeszłości: pojawiają się przedsięwzięcia dotyczące fotografii Górnego Śląska czy opracowania związane z historią Gliwic. Obok nich znalazły się projekty reagujące na dzisiejsze napięcia społeczne i pytania o tożsamość – od działań performatywnych po prace oparte na indywidualnych opowieściach mieszkańców.

Nie zabrakło również propozycji muzycznych i filmowych: od nagrań fortepianowych dzieł Ludwiga van Beethovena po teledyski i scenariusze inspirowane lokalnymi wątkami, w tym śląską mitologią. Wśród wybranych tematów widać też mocny akcent na dostępność kultury – część inicjatyw zakłada pracę z młodymi odbiorcami i działania inkluzywne.

Wybrane projekty stypendialne w 2026: kto i nad czym pracuje

W gronie 20 wyróżnionych inicjatyw znalazły się projekty badawcze, literackie, teatralne, muzyczne, wizualne i fotograficzne. Oto pełna lista nazwisk i tytułów przedsięwzięć ujętych w zestawieniu dla 2026 roku:

• Sebastian Rosenbaum – „Konstruowanie krajobrazu. Fotografie regionu górnośląskiego z okresu 1918-1945 z zasobu Krajowego Urzędu Dokumentacji Fotograficznej Górny Śląsk”,
• Bogusław Tracz – „Gliwice 80/90. Panoptikum”,
• Mateusz Rybiński – Development i dokumentacja scenariusza filmowego pt. „Żar”,
• Tomasz Jurkiewicz – napisanie scenariusza pełnometrażowego filmu familijnego na motywach śląskiej mitologii pt. „Noc Kupały”,
• Hofelmajer-Roś – „Śląskie filmowe skarby dla małych i dużych bajtli, czyli kolekcja filmów dla młodego widza z Filmoteki Śląskiej”,
• Kornel Sadowski – stworzenie nagrania etiudy teatralnej pt.: „Silesionauci” w formie teatru telewizji,
• Monika Wachowicz – „Próg” – dzieło autorskie, performans/instalacja wraz z autorskim reportażem na temat przemocy ekonomicznej, fizycznej i psychicznej,
• Paweł Bilski – „Scenę Bez Barier - inkluzywne warsztaty teatralne dla osób z niepełnosprawnością intelektualną”,
• Anna Cieplak – napisanie kameralnej sztuki teatralnej dla dwóch aktorów pod roboczym tytułem „Dziecko z Bytomia”,
• Michael Morys-Twarowski – napisanie książki o historii Śląska w dobie wojen husyckich,
• Anna Seemann-Majorek – „Głosy z podwórek. Cztery ścieżki mikrohistorii Górnoślązaczek”,
• Tymoteusz Bies – realizacja nagrań płytowych trzech ostatnich sonat fortepianowych Ludwiga van Beethovena,
• Hanna Derej – realizacja dwóch teledysków do wychodzącej na jesieni nowej płyty Hani Derej pod roboczym tytułem „Don't look behind, always forward”,
• Maja Sołtysik – „Głos młodych” – cykl autorskich plakatów inspirowanych wypowiedziami dzieci i młodzieży,
• Szymon Szewczyk – seria prac w autorskiej technice intarsji z gipsu polimerowego,
• Tom Swoboda – „Czarne portrety. Studium twarzy górników w malarstwie olejnym”,
• Victoria Lerche-Kurpas – „Dawno, dawno temu… Opowieści z zaczarowanej krainy. Muzyka dawna dla najmłodszych”,
• Ewa Kokot – „Atlas światła i śladów”,
• Krzysztof Gołuch – dokończenie autorskiego, długoterminowego projektu fotograficznego pt. „Ogród”, realizowanego od 2015 roku, oraz opracowanie makiety książki fotograficznej jako jego docelowej, autorskiej formy prezentacji,
• Maksym Rudnik – realizacja pracy twórczej nad ostatnią częścią eseju fotograficznego o mieście Ustroń i okolicach o roboczej nazwie „Brzask”.

Wsparcie „na etapie powstawania” – dlaczego to ma znaczenie

Z perspektywy twórców najważniejsze jest to, że środki mają pomóc w pracy wtedy, gdy projekt dopiero nabiera kształtów: przy pisaniu, dokumentowaniu, przygotowaniach do nagrań czy rozwijaniu koncepcji wystawy. To moment, w którym wiele pomysłów bez dodatkowego finansowania zostaje w szufladach. Właśnie dlatego program – jak podkreślają jego organizatorzy – od lat utrzymuje duże zainteresowanie w środowiskach artystycznych.

Dla mieszkańców województwa śląskiego oznacza to jedno: w 2026 roku powinny pojawić się kolejne książki, spektakle, nagrania, wystawy i projekty, które opowiadają o regionie albo z niego wyrastają – od Gliwic i Górnego Śląska po Ustroń i lokalne mikrohistorie.