Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej powstanie w Warszawie

Warszawa z nowym centrum ESA

Europejska Agencja Kosmiczna zdecydowała o uruchomieniu centrum technologicznego w Warszawie. Będzie to pierwszy ośrodek tej instytucji poza państwami, które utworzyły agencję. Decyzję ogłoszono po wystąpieniu premiera Donalda Tuska, który mówił o rosnącej pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym. Szef rządu podkreślił, że Polska inwestuje w kosmos i przyszłe technologie na dużą skalę. Dla kraju oznacza to wejście do grona państw, które mają sformalizowaną współpracę z ESA na poziomie centrum technologicznego.

Nowy ośrodek ma działać także w interesie europejskiego bezpieczeństwa technologicznego. Ma rozwijać rozwiązania związane z bezpieczeństwem, innowacjami i zarządzaniem kryzysowym. W praktyce chodzi o technologie, które mogą służyć jednocześnie w obszarze cywilnym i wojskowym. Taki model określa się jako dual-use. Centrum ma wzmacniać zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach.

Polska będzie pierwszym krajem na wschodniej flance Unii Europejskiej, który zyska taką formę współpracy z ESA. To ważne także dlatego, że placówka w Warszawie znajdzie się poza gronem państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu agencji. Obecnie ESA ma swoje placówki w Niemczech - dwie, a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Warszawa dołącza więc do mapy europejskiej infrastruktury kosmicznej jako nowy punkt rozwoju technologii.

Bezpieczeństwo, przemysł i technologie o podwójnym zastosowaniu

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher wskazał, że osiągnięcia Polski w kosmosie są jednocześnie osiągnięciami całej Europy. Zwrócił uwagę, że Polska należy do liderów inwestycji w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny. Podkreślił też ścisły związek między sektorem kosmicznym a obronnym. Według niego jednego nie da się prowadzić skutecznie bez drugiego. To pokazuje, że nowe centrum nie będzie jedynie instytucją badawczą, ale elementem szerszej infrastruktury bezpieczeństwa.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, Dyrektor Generalny ESA

Premier Donald Tusk powiedział, że rola Polski polega dziś także na integrowaniu europejskich wysiłków. W jego ocenie Europa musi utrzymać konkurencyjność wobec Stanów Zjednoczonych i Chin w rozwoju technologii kosmicznych. Szef rządu wskazał, że suwerenność Polski i Europy wymaga realnych zdolności do korzystania z kosmosu. Chodzi nie tylko o badania, ale też o technologie, które przynoszą konkretne korzyści ludziom i administracji państwowej.

„Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi”

Donald Tusk, Premier

W praktyce nowe centrum ma wspierać rozwiązania wykorzystywane w codziennym funkcjonowaniu państwa. Takie technologie mogą pomagać w monitorowaniu infrastruktury, analizie danych satelitarnych, reagowaniu na katastrofy i planowaniu działań w sytuacjach nadzwyczajnych. Dla zwykłych mieszkańców oznacza to większe wsparcie w obszarach związanych z bezpieczeństwem publicznym i odpornością państwa. Właśnie dlatego rząd łączy rozwój sektora kosmicznego z inwestycjami strategicznymi, a nie wyłącznie naukowymi.

Rekordowe pieniądze na sektor kosmiczny i nowe instrumenty finansowe

Rząd informuje, że powstaniu centrum ESA towarzyszą rekordowe inwestycje w polski sektor kosmiczny. Celem jest uczynienie z niego jednego z nowych motorów wzrostu gospodarczego. Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa ma być wspierane przez nowe branże technologiczne. Kosmos został wskazany jako jeden z takich obszarów. W ocenie rządu rozwój tej branży ma przełożyć się na miejsca pracy, inwestycje i zamówienia dla firm technologicznych.

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podkreślił, że środki kierowane do sektora kosmicznego mają także wyraźny efekt gospodarczy. Zwrócił uwagę na zwrot z inwestycji, który według niego jest wielokrotny. To ważny argument przy uzasadnianiu publicznych wydatków na nowe technologie. Rząd przedstawia je jako inwestycję, która nie kończy się na badaniach, ale wraca do gospodarki poprzez produkty, usługi i kolejne kontrakty.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, Minister Finansów i Gospodarki

W latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do ESA. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Wśród tych programów mają być rozwijane m.in. usługi oparte na danych satelitarnych oraz robotyka. To oznacza większą dostępność finansowania dla projektów, które mogą później trafić do firm, uczelni i jednostek badawczych w Polsce.

Fundusz PFR i finansowanie dla samorządów

Rząd zapowiedział także kolejne narzędzia wsparcia dla branży kosmicznej. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To rozwiązanie ma znaczenie dla firm na różnych etapach rozwoju, od start-upów po bardziej zaawansowane podmioty technologiczne. Dla rynku oznacza to większą możliwość pozyskania kapitału na badania, rozwój i wdrożenia.

Jednocześnie Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Środki mają służyć rozwojowi infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. Taki mechanizm może pomóc w tworzeniu zaplecza dla nowych projektów i w przyciąganiu inwestorów. W praktyce samorządy mogą zyskać narzędzie do budowy infrastruktury potrzebnej firmom, instytucjom i ośrodkom badawczym działającym w tym obszarze.

Jednym z celów ESA ma być także budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on zwiększyć możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, umożliwiać serwisowanie satelitów i ich tankowanie. To pokazuje, że współpraca z agencją ma wykraczać poza samą obecność centrum w Warszawie. W tle pozostaje też szerszy cel: umocnienie Polski jako jednego z europejskich liderów technologii kosmicznych i zwiększenie udziału krajowych podmiotów w przyszłych projektach orbitalnych.

• Warszawa będzie siedzibą nowego centrum technologicznego ESA.
• To pierwsze centrum ESA poza państwami-sygnatariuszami konwencji o utworzeniu agencji.
• W latach 2023–2025 Polska 10 razy zwiększyła składkę do ESA.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.
• Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł dla firm sektora kosmicznego.
• BGK uruchomi linię finansowania dla samorządów na infrastrukturę kosmiczną.