Trzy nowe parki kieszonkowe w Katowicach. W przetargu są trzy oferty

Zaniedbany narożnik przy ruchliwej ulicy, niewielki skwer między blokami albo pas zieleni przy torach – w Katowicach takie miejsca coraz częściej dostają drugie życie. Miasto przygotowuje kolejną porcję parków kieszonkowych, a w przetargu na trzecią pulę inwestycji pojawiły się trzy oferty. Najniższa z nich opiewa na 414,5 tys. zł.

Za realizację odpowiada Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach (ZZM). Jak podkreślają władze miasta, parki kieszonkowe mają nie tylko upiększać okolicę, ale też poprawiać komfort życia na co dzień – dawać cień, miejsce do odpoczynku i wspierać bioróżnorodność.

Parki kieszonkowe to niewielkie przestrzenie, ale ich znaczenie dla jakości życia w mieście jest ogromne. Dzięki nim zmieniamy zaniedbane lub niewykorzystane miejsca w przyjazne strefy odpoczynku, edukacji i integracji lokalnych społeczności. W tym roku zagospodarujemy w ten sposób łącznie 10 przestrzeni w różnych częściach miasta.

Marcin Krupa, prezydent Katowic

Trzecia pula: trzy lokalizacje i trzy różne pomysły

W ramach trzeciej puli powstaną trzy parki – każdy o innym charakterze i z inną funkcją. Do przetargu zgłosiły się trzy firmy, a dwie z nich zmieściły się w budżecie założonym przez ZZM. Inwestycja jest jednocześnie realizacją jednego z elementów umowy prezydenta Katowic Marcina Krupy z mieszkańcami.

• Enklawa przy Gliwickiej – u zbiegu ulic Gliwickiej i Zamułkowej.
• Bajtel Garden – przy ul. Piotrowickiej w Ligocie.
• Wiejski Ogród – pomiędzy ul. Przekopową a terenami kolejowymi.

Enklawa przy Gliwickiej: zielona osłona, ogród wertykalny i huśtawka

Na skrzyżowaniu ulic Gliwickiej i Zamułkowej zaplanowano park, którego podstawowym zadaniem ma być uporządkowanie i ożywienie terenu oraz stworzenie przyjaznej przestrzeni do odpoczynku. Projekt zakłada nasadzenia dobrane tak, by miejsce było atrakcyjne o każdej porze roku.

Od strony ulicy zieloną barierę stworzy szpaler sosny górskiej. Z kolei od strony parkingu mają pojawić się cisy, które dopełnią osłonę i wprowadzą bardziej uporządkowany charakter. Jednym z wyróżników tego parku ma być ogród wertykalny – ściana sąsiedniego budynku zostanie obsadzona pnączami, które z czasem utworzą zieloną „kurtynę”. W planach jest też strefa relaksu z ogrodową huśtawką.

Bajtel Garden w Ligocie: park dla dzieci i edukacja w terenie

Druga lokalizacja – przy ul. Piotrowickiej w Ligocie – ma szczególnie mocno odpowiadać na potrzeby najmłodszych. Sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej i placówek edukacyjnych nie jest przypadkowe: park ma działać jak plenerowa sala lekcyjna, ale też zwykłe miejsce zabawy i odpoczynku po szkole.

Na powierzchni ok. 1300 m2 przewidziano tablice edukacyjne poświęcone m.in. owadom zapylającym i ich roli w ekosystemie. W przestrzeni pojawi się również powalony pień – nie jako przeszkoda, lecz jako zaplanowany element przyrodniczy, który może stać się schronieniem dla wielu organizmów. Do tego dojdą rośliny miododajne, wzmacniające bioróżnorodność, a także niewielki ogród ziołowy. Ten ostatni ma wprowadzić element sensoryczny: dzieci będą mogły poznawać zapachy i zastosowanie różnych ziół.

Wiejski Ogród: owocowe nasadzenia i powrót do klimatu ogrodu tradycyjnego

Trzeci park powstanie pomiędzy ul. Przekopową a terenami kolejowymi – w miejscu, które już teraz jest kojarzone z przyrodą i rekreacją. To tutaj, w ramach Zielonego Budżetu w 2021 r., założono łąkę kwietną. W kolejnych latach teren zyskał m.in. ścieżkę, ławkę, krzewy kaliny koralowej oraz inne drzewa i krzewy. Ważnym elementem tej przestrzeni jest okazała, stara wierzba, stanowiąca schronienie dla wielu gatunków organizmów.

Nowy projekt ma kontynuować rewitalizację terenu, ale z wyraźnym nawiązaniem do stylu wiejskiego ogrodu. W planie są drzewa i krzewy owocowe: różne odmiany jabłoni i grusz, a także agrest, porzeczki i dereń jadalny. Istniejąca łąka kwietna ma zostać założona na nowo ze względu na zachwaszczenie. Pojawią się też skrzynie z warzywami i ziołami oraz ławki z rodzimego drewna o rustykalnym wyglądzie – każda ma być zbudowana z dwóch prostokątnych bali (siedzisko i oparcie) połączonych stalowymi elementami.

Mała skala, duży efekt: miasto mówi o odporności na klimat

Katowice traktują parki kieszonkowe jako element szerszych działań środowiskowych. Wskazywane są tu m.in. mikrolasy, retencjonowanie wód opadowych oraz pomysły mieszkańców realizowane w ramach Zielonego Budżetu.

To niewielkie w swej skali działania, które jednak wpisują się w szerszy kontekst działań miasta na rzecz środowiska naturalnego w Katowicach. Razem z m.in. zakładaniem mikrolasów, retencjonowaniem wód opadowych oraz realizacją pomysłów mieszkańców w ramach Zielonego Budżetu nasze miasto staje się coraz bardziej odporne na skutki zmian klimatu.

Marcin Krupa, prezydent Katowic

ZZM zwraca uwagę, że choć takie „kieszonki” zwykle nie przekraczają 5 tys. m², ich rola w gęsto zabudowanych dzielnicach bywa nie do przecenienia – dają mieszkańcom bliską zieleń i poprawiają lokalny mikroklimat, a przy okazji tworzą warunki dla owadów i drobnych zwierząt.

Każdy z projektowanych parków odpowiada na potrzeby konkretnego miejsca i jego mieszkańców. Tworzymy przestrzenie nie tylko estetyczne, ale również funkcjonalne – sprzyjające wypoczynkowi, a także edukacji ekologicznej. Dzięki różnorodności każdego z projektów liczymy, że parki kieszonkowe będą się cieszyć dużym zainteresowaniem mieszkańców.

Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach

To już kolejna odsłona programu. Gdzie powstają inne parki?

Trzecia pula nie jest jedyną realizowaną w tym roku. Wcześniejsze postępowania przetargowe obejmowały kolejne lokalizacje w różnych częściach miasta.

• Pierwszy przetarg: Ptasi Park przy ul. Gawronów, Naturalna Łąka Kwietna przy ul. Sowińskiego, Park Taternika przy ul. Czecha.
• Drugi przetarg: Osiedlowa Kieszonka przy ul. Podhalańskiej, Czarny Ogród przy ul. Oswobodzenia, park przy ul. Dębowej 89, Morawy przy ul. Przelotowej.
• Trzecia pula: Enklawa przy Gliwickiej (ul. Gliwicka/Zamułkowa), Bajtel Garden (ul. Piotrowicka, Ligota), Wiejski Ogród (między ul. Przekopową a terenami kolejowymi).

Jeśli procedura przetargowa zakończy się wyborem wykonawców, Katowice zyskają kolejne trzy zielone punkty na mapie – zaplanowane tak, by odpowiadały na potrzeby konkretnych ulic i sąsiedztw, a jednocześnie wpisywały się w miejską politykę zazieleniania.