Projekt 'Dwa Domy' łączy Bogucice i Saint-Étienne sztuką i górniczym dziedzictwem

Wyobraźcie sobie, że czarno-białe zdjęcia Bogucic i francuskiego Saint-Étienne, wycięte i wkomponowane w barwne kolaże, stają się pomostem między dwiema górniczymi społecznościami. To właśnie dzieje się w Katowicach od 20 lipca do 1 sierpnia 2026 roku w ramach projektu „Dwa Domy”. Inicjatywa, którą realizują Śląski Teatr Lalki i Aktora ATENEUM oraz Centrum Społecznościowe w Śródmieściu, łączy pokolenia, historię i sztukę, pokazując, jak silne są więzi między Polską a Francją.

Górnicze korzenie i emigracyjne losy

Choć Katowice–Bogucice i Saint-Étienne dzieli ponad tysiąc kilometrów, łączy je wspólne dziedzictwo przemysłowe oraz losy polskich emigrantów. Przez dekady Saint-Étienne było celem wyjazdów zarobkowych górników z Górnego Śląska, którzy szukali lepszego życia. Po latach wielu z nich wracało do ojczyzny, przywożąc ze sobą nie tylko oszczędności, ale także francuskie zwyczaje, smaki kuchni, elementy stroju czy obyczaje dnia codziennego.

Reemigranci wzbogacili lokalną kulturę Śląska o południowe akcenty, które do dziś słychać w gwarze czy widać w tradycyjnych potrawach. Projekt „Dwa Domy” wydobywa tę zapomnianą historię, stawiając ją w centrum działań artystycznych. To nie tylko lekcja dziejów, ale przede wszystkim opowieść o ludziach, którzy – mimo granic – tworzyli most kulturowy między Polską a Francją.

Warsztaty kolażu z artystkami z Saint-Étienne

Sercem projektu okazały się trzydniowe warsztaty tworzenia kolażu, które poprowadziły Judith oraz Monique Chomel – artystki z Saint-Étienne. Uczestnicy – mieszkańcy Bogucic, zarówno starsi, jak i młodsi – poznali techniki pracy z papierem i kompozycje kolorystyczne. Inspiracją były archiwalne, czarno-białe fotografie przedstawiające charakterystyczne budynki i obiekty z obu miast.

W trakcie zajęć wycinano zdjęcia, a następnie wydzierano kolorowe fragmenty gazet, eksperymentując z fakturami i kształtami. Efektem tych działań są unikatowe kolaże, które oddają wspólną historię i emocje łączące dawnych i obecnych mieszkańców górniczych miast. Warsztaty stały się przestrzenią dialogu międzypokoleniowego – seniorzy dzielili się wspomnieniami, a młodsi uczyli się od nich, jak interpretować dziedzictwo przez sztukę.

Finał pełen sztuki i spotkań

Kulminacją projektu będzie wydarzenie zaplanowane na 1 sierpnia. Tego dnia odbędzie się prezentacja powstałych kolaży, które zostaną wystawione na widok publiczny. To jednak nie wszystko – organizatorzy przygotowali również spektakl teatralny, potańcówkę oraz spacer historyczny śladami górniczego dziedzictwa Bogucic.

Spacer poprowadzi uczestników przez miejsca związane z historią polskiej emigracji do Francji, a potańcówka – z tańcami i muzyką, które przez lata przenikały się między obiema kulturami – ma szansę stać się nieformalnym zakończeniem tej międzynarodowej przygody. Organizatorzy podkreślają, że wydarzenie jest otwarte dla wszystkich mieszkańców, nie tylko uczestników warsztatów.

Dlaczego to ważne dla Bogucic i Katowic?

Bogucice to dzielnica, która przez lata kojarzona była głównie z przemysłem i górnictwem. Dziś, gdy kopalnie milkną, projekt „Dwa Domy” przypomina, że dziedzictwo to nie tylko pomniki, ale przede wszystkim ludzie i ich historie. Aktywizacja mieszkańców poprzez sztukę i edukację pozwala wzmacniać lokalną tożsamość oraz budować więzi między pokoleniami.

Losy polskich emigrantów i reemigrantów stanowią ważny element dziedzictwa zarówno Górnego Śląska, jak i francuskich regionów górniczych. Projekt pokazuje, że nawet odległe miasta mogą być sobie bliskie dzięki wspomnieniom i wspólnej pracy artystycznej. Dla lokalnej społeczności to okazja, by na nowo odkryć swoją historię i poczuć dumę z korzeni.

Finał projektu „Dwa Domy” odbędzie się 1 sierpnia w rejonie Centrum Społecznościowego w Śródmieściu. Organizatorzy zapraszają do udziału w spacerze i potańcówce wszystkich, którzy chcą poznać bliżej tę niezwykłą opowieść o dwóch miastach i jednym sercu. Szczegółowe informacje o wydarzeniach udostępnia Śląski Teatr Lalki i Aktora ATENEUM w Katowicach.